Ирэх 11 сарын 1-нээс эхлэн ахмад настанд ₮100–₮300 мянгын суурь буюу баталгаат тэтгэвэр олгогдоно. Үүний дараа 2027 оны 1 сарын 1-нээс 141 мянган ахмад настны тэтгэврийн зөрүүг арилгаж, нийгмийн даатгалын шимтгэлээ олон жил төлсөн хүн илүү өндөр тэтгэвэр авдаг болно гэж байгаа. Тэгвэл энэ сан өөрөө ямар нөхцөл байдалтай байна вэ?

🧻 Ашгаас их наядын алдагдал руу

Одоогоос 7 жилийн өмнө Тэтгэврийн даатгалын сан ₮232 тэрбумын ашигтай ажилласан. Тэр үед сан өөрийн бөнжгөрөө торгоож байсан хэрэг. Харин одоо дүр зураг эсрэгээрээ эргэжээ.

• 🙄 Эргэлтийн цэг нь 2020 он: Цар тахлын үед шимтгэлийн хөнгөлөлт үзүүлснээр сангийн орлого нэг жилийн дотор 23% унаж ₮558 тэрбумын алдагдал хүлээсэн. Энэ цагаас хойш алдагдал арилаагүй юм. 2022 онд ₮913 тэрбум, 2024 онд ₮1 их наяд, 2025 онд ₮1.1 их наядад тус тус хүрч, жил бүр шинэ дээд түвшин тогтоож байна.

‼️ Зардлаа нөхдөггүй

Асуудлын гол нь харьцаанд оршино. Сүүлийн жилүүдэд шимтгэлийн орлого сангийн зарлагын 78%-80%-ийг л нөхөж байна. Өөрөөр хэлбэл, тэтгэвэрт олгож буй ₮100 тутмын 20% орчмыг шимтгэлээс биш улсын төсвөөс нөхөж байна гэсэн үг. Орлого өсөөгүй биш, 2021 оноос хойш 2.3 дахин нэмэгдсэн. Гэвч зарлага ч мөн адил хурдтай өсөж, тэтгэврийг жил бүр инфляцтай уялдуулан нэмдэг болсноор энэ цоорхой үнэмлэхүй дүнгээрээ тэлсээр байна.

• 🫗 Трэндээс гажихгүй: Энэ он ч энэ хандлагаас зөрөхгүй бололтой. Эхний 8 сард л гэхэд ₮877 тэрбумын алдагдал хүлээсэн буюу сарын дундаж алдагдал нь өмнөх оныхоос 20% өндөр байна. Энэ хурдаараа явбал жилийн эцэст алдагдал ₮1.3 их наядад хүрч түүхэн дээд түвшин дахиад л шинэчлэгдэх нь.

Эцэст нь... Хүн ам хөгшрөх тусам тэтгэвэр авагчийн тоо шимтгэл төлөгчөөс хурдан өсөх нь дэлхий нийтийн жам. Харин манайхан бол сангийн орлого, зарлага цаашдын нөхцөл байдалд анхаарахаас илүүтэй улс төрийн зорилгоор тэтгэвэр нэмэх нь л чухал байх шиг.