Монгол Улсын алтны экспорт жил ирэх тусам буурч байгаа. Гэвч Гацуурт, Эрээн-Баавгайтын алтны ордыг ашиглах тогтоолын төслийг хэлэлцэхийг түр хойшлуулав. Энэ хойшлуулалт ямар үр дагавартай вэ? 

🧟 Салбарын уналт: Цонхийсон тоонууд

Монголбанканд тушаасан алтны хэмжээ 2024 онд 16 тн байсан бол 2025 онд 10 тн болж огцом буурав. Улмаар 2026 оны эхний таван сарын байдлаар алтны экспорт ердөө 2.5 тн байгаа нь өмнөх оны мөн үеэс 27% унасан үзүүлэлт юм. Дотоодоос алт худалдан авалт ийнхүү тасалдсан нь төгрөгийн тогтвортой байдал болон валютын нөөцөд шууд дарамт учруулж буй.

👅 Хэлээрээ түлхсэн шар тос

Өнгөрсөн 7 хоногт Уул уурхайн зарим төслүүдийг эдийн засгийн эргэлтэд оруулах тухай УИХ-ын тогтоолын төслийг өргөн барьсан. Улмаар 42.3 тн-н алтны нөөцтэй Гацууртын орд, 10.5 тн-н нөөцтэй Эрээн-Баавгайтын ордууд эдийн засгийн эргэлтэд орж, алт тушаалт 5 тн-оор нэмэгдэж, жилд $620-$750 саяын орлого олох байв. Гэвч өчигдөр ЗГ-аас уг тогтоолын төслийг хэлэлцэхийг намрын чуулган хүртэл хойшлуулжээ.

• 💸 Юу алдаж байна вэ? Тогтоол батлагдмагц хөрөнгө оруулагч талаас улсын төсөвт ₮500 тэрбумыг урьдчилгаа хэлбэрээр шууд тушаах байв. Алтны үнэ дэлхийн зах зээлд түүхэн дээд цэгтээ хүрсэн энэ үед олборлолт, экспортын болон татварын орлого нэмэгдэх нь төгрөгийн ханшийг хамгаалахад нөлөөлөх байлаа. 
• 🙂‍↔️ Үндэсний баялгийн сан томрох уу? Гацууртын төслийн нийт хугацаанд Үндэсний баялгийн санд $3.6 тэрбум буюу ₮12.3 их наяд хуримтлагдах байж. Энэ нь манай улсын бүтэн жилийн төсвийн бараг тал хувь бөгөөд Монголын иргэн бүрийн нэр дээр ₮3.5 саяын бодит хуримтлал үүсгэх баялаг байв.

🔻 Өөрөө унасан хүүхэд… 

Манай экспортын орлогын дийлэнх хэсэг нь уул уурхайн орлогоос хамааралтай байгаа. Гэвч сүүлийн үед уул уурхайн салбарт хортой, ухралт хийсэн олон үйлдэл болж байна. Оюу толгойн үйл ажиллагааг доголдуулж, стратегийн ач холбогдолтой ГХЭ-ийн төслийг зогсоов. Харин одоо алтны үндсэн ордуудын гацаа үргэлжилсээр. Стратегийн томоохон төслүүдээ хааж боох нь эдийн засгийн хувьд асар том алдагдсан боломжийн өртөгтэй. Онолоороо өнөөдрийн ₮1 ирээдүйн ₮1-өөс үргэлж илүү үнэ цэнтэй байдаг ч Монголд маань арай өөр л байгаад байна даа.